Ondernemen in België is moeilijker dan in onze buurlanden

Waarom ondernemen in België zo moeilijk is.

De laatste jaren kent de startup wereld in België sterke groei: je hoort steeds meer over incubators, accellerators en nieuwe statuten/regelgevingen die ondernemerschap moeten aanmoedigen. Vooral als student voel ik zelf dat we de laatste 5 jaar grote sprongen voorwaarts hebben genomen. Sinds ik (5 jaar geleden dus) begon te studeren is het statuut voor student-ondernemer ingevoerd, is SINC van gloednieuwe vereniging uitgegroeid tot een echte naam, en zijn er jaarlijks talloze community events, lezingen, etc. over ondernemerschap bijgekomen.

Dit is allemaal positief, maar het roept wel de vraag op: waarom zijn al die dingen nog zo nieuw in België? Niet alleen in de VS, maar ook in buurlanden als Nederland en Duitsland, is ondernemerschap al veel langer ingeburgerd. 

Ondernemingszin wordt geïmporteerd

Volgens mij ligt het antwoord op deze vraag bij het feit dat we als Belgische gemeenschap geen zelf ondernemingszin stimuleren. De golf van nieuwe ondernemers die de laatste jaren opduiken kan je gemakkelijk linken aan de opkomst van social media, en invloed van de vele Amerikaanse ondernemers die op het internet inspireren en educeren. Los van of ik ze persoonlijk interessant vind, kan ik eindeloos doorgaan over bekende namen als Musk, Cuban en Gates, maar ook over content creators als Gary Vee, Ryan Serhant en Neil Patel. Als we het echter hebben over Belgische voorbeelden, kom ik top-of-mind enkel op Wouter Torfs en Marc Coucke uit. 

Met andere woorden: we importeren de inspiratie en stimuli die ondernemerschap aanwakkeren. Zelf hebben we in België simpelweg een tekort aan aanmoediging. Sinds kort zien we hier gelukkig dus ook de effecten van.

Hoe komt dat dan, dat we hier niet vanzelf ondernemen?

Ten eerste, omdat er best wel wat juridische en financiële drempels zijn: 

  • Bij het opstarten:
    Om uberhaupt als ondernemer aan de slag te kunnen moet je bijvoorbeeld op zoek naar een boekhouder. Je moet een ondernemingsnummer aanvragen in het KBO, je moet je aansluiten bij een sociaal secretariaat, etc. Als je niet weet wát de drempels juist zijn, en welke kosten eraan verbonden zijn, ga je ondernemerschap vaak niet eens als optie beschouwen. 
    Zelfs als je besluit dat je wil gaan ondernemen, moet je natuurlijk ook nog het nodige kapitaal op tafel kunnen leggen. In andere landen is Venture Capital een gekend begrip, maar in Belgie is het een bijna onbestaand concept.
  • Tijdens je carrière:
    Als ondernemer loop je bepaalde risico’s waar je als werknemer vanzelf voor beschermd wordt. Als je bijvoorbeeld plots ziek wordt, of een ongeval hebt, krijg je niet zomaar een vervangingsinkomen. Als je onderneming failliet gaat, loop je risico dat schuldeisers bij jou blijven aankloppen, en dat je kredietwaardigheid in de toekomst ook aangetast blijft.
  • En zelfs daarna:
    Als ondernemer ben je in België al jaren zelf verantwoordelijk voor het opbouwen van je pensioen, waar je als werknemer wel op een vangnet kan rekenen.

Naast de officiële drempels zijn er ook directe en indirecte sociale drempels. Hier zijn we ons vaak minder bewust van. 

Voor de overgrote meerderheid van de Belgen is er een duidelijk pad dat bewandeld moet worden: Je gaat naar school, dan kies je wat je wil studeren, en daarna zoek je een stabielejob. Studeren doen we niet echt om iets te leren, maar eerder om potentiële werkgevers te kunnen tonen dat we de beste kandidaat zijn voor de beschikbare stabiele job. Hierdoor creëer je niet alleen gefrustreerde en gedemotiveerde studenten, maar moedig je ook risico-aversie aan en vernietig je de creativiteit en brutaliteit die zo broodnodig zijn voor ondernemerschap.

De buitenbeentjes, die dan toch besluiten dat ze willen ondernemen, stuiten bovendien op meer sociale weerstand dan nodig. De risico-aversie in België is namelijk ook heel zichtbaar in economische activiteit: we kopen de producten die we kennen bij de merken die we kennen. Dit gedragspatroon maakt het extra moeilijk om als startup enige vorm van tractie te genereren, ookal heb je wel degelijk een goed concept. 

Al bij al heerst er in België dus al een tijd geen positief ondernemingsklimaat. Hopelijk groeit de golf van nieuwe initiatieven verder aan, en zorgt het voor een voelbare verandering. Laat je ondertussen echter niet ontmoedigen, want een avontuur als ondernemer heeft natuurlijk ook echte voordelen 🙂

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *